2026 թվականի հոկտեմբերի 10-ին մեկնարկեց Ամուլսարի ոսկու հանքավայրի շահագործումը՝ նորից օրակարգ բերելով տնտեսական զարգացման, ջրային ռեսուրսների և կենսաբազմազանության պաշտպանության հարցերը։
Ի՞նչ է տեղի ունեցել
Վայոց ձորում տեղի ունեցած պաշտոնական մեկնարկին մասնակցել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ «Լիդիան Արմենիա»-ն հայտարարել է առաջին ոսկու ստացման մասին։ Ընկերությունում Հայաստանի կառավարությունն ունի 12,5% մասնակցություն։
Տնտեսական սպասելիքները
Պետական պաշտոնյաները կարևորում են աշխատատեղերի ստեղծումը և բյուջետային մուտքերը։ Էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը նշել է տարեկան շուրջ 130 միլիոն դոլարի հարկերի, տուրքերի ու ռոյալթիների և ՀՆԱ-ի մոտ 1,5% հնարավոր աճի գնահատականները։ Սրանք կանխատեսումներ են, ոչ թե արդեն արձանագրված արդյունքներ։
Ինչո՞ւ են բնապահպանական հարցերը շարունակում մնալ բաց
Բնապահպանական և քաղաքացիական կազմակերպությունները քննադատում են շահագործման մեկնարկը՝ պնդելով, որ ջրային ռեսուրսների, կենսաբազմազանության և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատման վերաբերյալ տարիներ շարունակ բարձրացված հարցերը բավարար պատասխան չեն ստացել։ Նրանք պահանջում են անկախ նոր գնահատում և ավելի հուսալի երաշխիքներ Ջերմուկի շրջանի համար։ Ընկերությունն ու կառավարությունը, իրենց հերթին, հայտարարում են բնապահպանական վերահսկողության միջոցների առկայության մասին և չեն ընդունում անթույլատրելի ռիսկերի վերաբերյալ պնդումները։
Հոկտեմբերի 19-ին նախարարը կրկին հայտարարել է, որ ուսումնասիրությունները չեն հաստատել նախկինում հնչեցված բացասական պնդումները։ Քննադատները շարունակում են վիճարկել գնահատումների և վերահսկողության բավարար լինելը։ Վեճի լուծման համար անհրաժեշտ են հանրությանը հասանելի, անկախ ստուգման ենթակա տվյալներ։
Ի՞նչ պետք է վերահսկվի այսուհետ
Առանձնապես կարևոր են մակերևութային և ստորերկրյա ջրերի որակի, օդի ու փոշու, կենսաբազմազանության, թափոնների կառավարման, արտակարգ իրավիճակներին արձագանքման և տարածքի վերականգնման վերաբերյալ հրապարակային չափումները։ Պետք է նաև տարբերակել կանխատեսվող տնտեսական օգուտները փաստացի արդյունքներից։
EcoStimule-ի դիտարկումը. պատասխանատու զարգացումը պահանջում է չափելի բնապահպանական երաշխիքներ, մոնիթորինգի հրապարակային տվյալներ և հաշվետվողականություն։ Շահագործման մեկնարկը փաստ է, իսկ երկարաժամկետ բնապահպանական արդյունքները դեռ պետք է ապացուցվեն։
Sources: Government of Armenia (10 October); Lydian Armenia (12 October); Civil society statement; Armenpress (19 October).

