Սննդի մնացորդներն ու այլ օրգանական թափոնները կարող են դառնալ օգտակար ռեսուրս, եթե դրանք ճիշտ տեսակավորվեն և մշակվեն։ Հայաստանում մեկնարկել է Organics Mobilized նախաձեռնությունը, որը նպատակ ունի զարգացնել օրգանական թափոնների կառավարումը և նվազեցնել մեթանի արտանետումները։
Ի՞նչ ծրագիր է մեկնարկել
Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի (ՀԱՀ) 2026 թ. հոկտեմբերի 9-ի հաղորդմամբ՝ ծրագրի պաշտոնական մեկնարկը տեղի է ունեցել սեպտեմբերի 23-ին։ Այն իրականացնում են ՀԱՀ-ի Ակոպյան բնապահպանական կենտրոնը և ՄԱԶԾ-ի հայաստանյան գրասենյակը։ Նախագծի ժամկետը 2026 թ. հուլիսից մինչև 2028 թ. հունիսն է, ընդհանուր բյուջեն՝ մոտ 2.2 մլն ԱՄՆ դոլար։ Դրանից 1.95 մլն դոլարը տրամադրվում է ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագրի նախաձեռնությամբ գործող Կլիմայի և մաքուր օդի կոալիցիայի կողմից։
Նախագծի պաշտոնական նկարագրության համաձայն՝ ուշադրության կենտրոնում են Լոռու, Կոտայքի, Գեղարքունիքի և Սյունիքի մարզերը։ Ընտրված համայնքներում նախատեսվում են փորձարարական հարթակներ՝ գործնական լուծումները գնահատելու համար։ Սա չի նշանակում, թե բոլոր չորս մարզերում արդեն գործում են նոր կոմպոստացման կամ կենսագազի կայաններ։
Ինչպե՞ս է աշխատում շրջանաձև կենսատնտեսությունը
Սննդային և բուսական թափոններն առանձնացվում են այլ աղբից։ Համապատասխան նյութը կարող է վերածվել կոմպոստի՝ հողի բարելավման համար, կամ մշակվել անաերոբ եղանակով՝ կենսագազ ստանալու նպատակով, եթե պայմանները դա թույլ են տալիս։ Միաժամանակ կարևոր է առաջին հերթին կանխել սննդի անհարկի կորուստը։
Որո՞նք են իրական արդյունքների չափանիշները
- Տեսակավորմանը մասնակցող ընտանիքների և կազմակերպությունների բաժինը։
- Առանձին հավաքված և պատշաճ մշակված օրգանական թափոնների քանակը։
- Ստացված կոմպոստի որակն ու անվտանգ կիրառումը։
- Մեթանի արտանետումների ստուգված կրճատումը և ծախսերը։
- Փորձի կիրառելիությունը այլ համայնքներում։
Սրանք գնահատման առաջարկվող չափանիշներ են, ոչ թե արդեն հաստատված արդյունքներ։
Հնարավորություններ հայկական բիզնեսի համար
Ռեստորանները, շուկաները, սննդի արտադրողները, ֆերմերները և թափոնների կառավարման ծառայությունները կարող են մասնակցել տեղային լուծումների զարգացմանը։ Կարևոր են հավաքման հուսալի համակարգը, նյութերի մաքրությունը և չափելի արդյունքները։
Աղբյուրներ՝ ՀԱՀ (09.10.2026), նախագծի նկարագրություն, ՄԱԶԾ (18.08.2026)։

